Bazylia – jak smakuje, do czego pasuje i jak jej używać?

Czym jest bazylia pospolita?

Bazylia pospolita (Ocimum basilicum L.) należy do rodziny jasnotowatych – Lamiaceae. Jest aromatyczną rośliną zielną, najczęściej uprawianą jako jednoroczna. Tworzy rozgałęzione pędy oraz ogonkowe, jajowate lub podłużnie jajowate liście. Ich wielkość, kształt i barwa mogą wyraźnie różnić się zależnie od odmiany.

Kwiaty bazylii rozwijają się w okółkach tworzących wydłużone kwiatostany. Mogą być białawe, żółtawe albo lekko czerwonawe. Po przekwitnięciu powstają niewielkie rozłupki zawierające nasiona. Z punktu widzenia kulinarnego najważniejsze pozostają jednak aromatyczne liście i młode części ziela.

Skąd pochodzi bazylia pospolita?

Bazylia pochodzi z ciepłych obszarów Azji. Jej naturalny zasięg obejmuje tropikalne i subtropikalne rejony Azji i sięga również północnej Australii. Od dawna jest jednak uprawiana poza pierwotnym obszarem występowania i obecnie spotyka się ją w wielu częściach świata.

Roślina szczególnie dobrze zadomowiła się w krajach o ciepłym klimacie. Z czasem stała się jednym z najbardziej charakterystycznych ziół kuchni śródziemnomorskiej, a zwłaszcza włoskiej. Jej zastosowanie nie ogranicza się jednak do jednego regionu – bazylia jest dziś wykorzystywana w bardzo wielu tradycjach kulinarnych.

Jak uprawia się i zbiera bazylię?

Bazylia jest rośliną ciepłolubną i źle znosi niską temperaturę. Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym, w żyznej, próchnicznej i przepuszczalnej glebie. Można uprawiać ją w gruncie, ale dobrze rozwija się także w donicach i skrzynkach.

Ziele przeznaczone do suszenia zbiera się zwykle przed pełnym kwitnieniem lub na początku kwitnienia. Ścina się górne części pędów, pozostawiając część liści, dzięki czemu roślina może dalej się rozkrzewiać. Następnie zebrany surowiec najlepiej suszyć w miejscu przewiewnym i zacienionym. Silne światło może przyspieszać utratę barwy i charakterystycznego aromatu.

Jak smakuje i pachnie bazylia?

Bazylia ma wyraźny, ziołowy i lekko korzenny smak. Może być początkowo delikatnie gorzkawa, a następnie łagodniejsza i nieco słodkawa. Jej aromat jest intensywny, świeży i charakterystyczny, ale nie każda odmiana pachnie dokładnie tak samo.

Jedne odmiany mają bardziej goździkowy profil, inne przypominają anyż, cytrusy lub słodkie przyprawy korzenne. Różnice wynikają przede wszystkim ze zmiennego składu olejku eterycznego. Dzięki temu poszczególne odmiany bazylii mogą sprawdzać się w kuchni nieco inaczej, mimo że należą do tego samego gatunku.

Świeża czy suszona bazylia?

Świeża bazylia najlepiej zachowuje charakterystyczny, zielony aromat. Szczególnie dobrze pasuje do pomidorów, sałatek, serów, grzybów, ogórków, masła ziołowego, sosów oraz potraw makaronowych. Jeżeli zależy nam na zachowaniu jej świeżego zapachu, warto dodawać liście pod koniec przygotowania potrawy.

Natomiast suszenie zmienia profil aromatyczny bazylii. Suszone liście są mniej świeże w odbiorze, za to dobrze sprawdzają się w zupach, sosach, duszonych warzywach, potrawach z mięsa i ryb oraz daniach makaronowych. Świeża i suszona bazylia nie są więc całkowicie zamienne – wybór zależy przede wszystkim od rodzaju potrawy.

Do czego pasuje bazylia pospolita?

Bazylia ma bardzo szerokie zastosowanie kulinarne. Można wykorzystać ją między innymi do:

• pomidorów i sosów pomidorowych,
• fasoli, grochu i bobu,
• szpinaku, dyni, kapusty i innych warzyw,
• zup i sosów,
• sałatek,
• ryb,
• wieprzowiny i innych potraw mięsnych,
• kiełbas i klusek wątrobianych,
• serów, masła i omletów,
• octów ziołowych,
• makaronów i spaghetti.

Bazylia dobrze komponuje się również z czosnkiem, cebulą, pieprzem, rozmarynem i estragonem. Szczególne miejsce zajmuje w kuchni włoskiej, jednak jej zastosowanie jest znacznie szersze niż tylko makarony i potrawy z pomidorów.

Jeśli szukasz gotowych propozycji, zobacz także przyprawy i mieszanki z bazylią.

Co odpowiada za aromat bazylii?

Za charakterystyczny zapach bazylii odpowiada przede wszystkim olejek eteryczny obecny w jej liściach i innych nadziemnych częściach rośliny. W jego składzie mogą występować między innymi linalol, estragol, 1,8-cyneol oraz eugenol.

Proporcje tych substancji nie są jednak jednakowe dla każdej bazylii. Zależą między innymi od odmiany, chemotypu, warunków uprawy, fazy rozwoju rośliny oraz sposobu suszenia i przechowywania. To właśnie zmienny skład związków lotnych sprawia, że jedne odmiany pachną bardziej słodko i anyżowo, a inne świeżo, kwiatowo lub goździkowo.

Chcesz zobaczyć pełną ofertę? Sprawdź wszystkie produkty zawierające bazylię.

Bibliografia / źródła

• B. Hlava, D. Lánská – „Rośliny przyprawowe”
• A. Sědo, J. Krejča – „Rośliny źródłem przypraw”
• Biruta Markuza – „Przyprawy z całego świata”